Trong suốt thời gian trước, trong và sau Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, Trường Đại học Luật TP.HCM đã triển khai chùm 10 bài viết chuyên sâu nhằm phân tích các điểm mới của Văn kiện Đại hội từ góc độ thể chế, pháp luật và quản trị phát triển. Từ việc lý giải cấu trúc Văn kiện, cơ chế tổ chức thực hiện, đến các đột phá chiến lược và yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền, mỗi bài viết đã tiếp cận một lát cắt cụ thể trong tổng thể tư duy chiến lược của nhiệm kỳ mới. Bài viết cuối này sẽ hệ thống hóa lại những nội dung cốt lõi đã được phân tích, qua đó phác họa “bản đồ” các điểm mới của Văn kiện theo ba trục nền tảng: thể chế – pháp luật – phát triển với kỳ vọng các quyết sách của Đại hội sẽ sớm được cụ thể hóa và đi vào cuộc sống một cách hiệu quả.
Thể chế như “chìa khóa mở đường” cho phát triển
Một điểm nhấn xuyên suốt của Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV là yêu cầu đột phá về thể chế. Thể chế không còn được tiếp cận như một điều kiện đi kèm với phát triển, mà được xác lập là yếu tố mở đường, khơi thông và dẫn dắt các động lực tăng trưởng. Cách đặt vấn đề này phản ánh sự trưởng thành trong tư duy phát triển, khi các yếu tố nguồn lực, đầu tư và khoa học – công nghệ chỉ có thể phát huy hiệu quả trong một khuôn khổ thể chế minh bạch, ổn định và có khả năng thích ứng.
Văn kiện đặt thể chế trong mối quan hệ trực tiếp với phát triển nhanh và bền vững, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh. Thể chế được xem là công cụ để tổ chức phân bổ nguồn lực hiệu quả, điều tiết các mối quan hệ lợi ích và tạo lập môi trường phát triển cạnh tranh, công bằng. Đây là bước chuyển từ tư duy “phát triển dựa trên nguồn lực” sang tư duy “phát triển dựa trên thiết kế thể chế”, phù hợp với yêu cầu quản trị quốc gia hiện đại.
Pháp luật trong vai trò nền tảng của Nhà nước pháp quyền
Trên trục pháp luật, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV tiếp tục khẳng định vai trò trung tâm của pháp luật trong tổ chức và vận hành quyền lực nhà nước. Pháp luật không chỉ là công cụ điều chỉnh hành vi xã hội, mà còn là nền tảng để tổ chức quyền lực, kiểm soát quyền lực và bảo đảm quyền con người, quyền công dân trong Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa.
Một điểm mới đáng chú ý là cách Văn kiện gắn chặt pháp luật với tổ chức thực hiện chính sách phát triển. Pháp luật được đặt trong mối quan hệ trực tiếp với thiết kế thể chế, phân công thẩm quyền, cơ chế phối hợp và trách nhiệm giải trình. Điều này cho thấy tư duy pháp quyền được tiếp cận theo hướng vận hành, nhấn mạnh vai trò của pháp luật trong thực thi, chứ không chỉ trong xây dựng quy phạm.
Văn kiện cũng đặt ra yêu cầu nâng cao chất lượng lập pháp và thi hành pháp luật, thu hẹp khoảng cách giữa quy định và thực tiễn. Pháp luật được nhìn nhận như một hệ thống động, cần được hoàn thiện liên tục để đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững, đồng thời bảo đảm ổn định chính trị – xã hội.
Phát triển trong cách tiếp cận hệ thống và dài hạn
Trên trục phát triển, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV thể hiện rõ sự đổi mới tư duy theo hướng dài hạn, chủ động và thích ứng. Phát triển không còn được tiếp cận thuần túy qua chỉ tiêu tăng trưởng kinh tế, mà được đặt trong mối quan hệ tổng thể giữa kinh tế, xã hội, môi trường và quản trị. Đây là sự chuyển dịch từ tư duy phát triển một chiều sang tư duy phát triển hài hòa và bao trùm.
Văn kiện xác lập các động lực phát triển mới như khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, kinh tế dữ liệu và chuyển đổi xanh, đồng thời nhấn mạnh vai trò của kinh tế tư nhân, kinh tế nhà nước và kinh tế tập thể trong cấu trúc nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Cách tiếp cận này cho thấy phát triển được đặt trong một hệ sinh thái động lực đa chiều, trong đó thể chế và pháp luật đóng vai trò kiến tạo và điều phối.
Gắn kết ba trục trong tư duy lãnh đạo và quản trị
Điểm nổi bật của Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV không chỉ nằm ở từng trục nội dung riêng lẻ, mà ở cách thức gắn kết giữa thể chế, pháp luật và phát triển thành một chỉnh thể logic. Thể chế là khung vận hành, pháp luật là công cụ tổ chức và kiểm soát, phát triển là mục tiêu và động lực. Ba trục này tương tác, bổ trợ và điều kiện hóa lẫn nhau trong tổng thể tư duy chiến lược.
Cách tiếp cận này phản ánh tư duy lãnh đạo dựa trên thiết kế hệ thống, trong đó các quyết sách phát triển được đặt trong khuôn khổ thể chế và pháp luật cụ thể, có lộ trình và cơ chế thực thi rõ ràng. Đây là biểu hiện của tư duy quản trị hiện đại, coi trọng thiết kế chính sách, tổ chức thực hiện và đánh giá kết quả.
Đảng văn minh và Nhà nước pháp quyền trong bản đồ điểm mới
Trong bản đồ các điểm mới, yêu cầu xây dựng Đảng “là đạo đức, là văn minh” có thể được xem là trục giá trị xuyên suốt, kết nối ba trục thể chế – pháp luật – phát triển. Đảng văn minh không chỉ là yêu cầu về đạo đức chính trị, mà là chuẩn mực về phương thức lãnh đạo, phương thức cầm quyền và văn hóa chính trị trong Nhà nước pháp quyền.
Văn kiện nhấn mạnh đổi mới phương thức lãnh đạo, nâng cao hiệu quả cầm quyền, tăng cường kỷ luật, kỷ cương và trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên. Đảng văn minh được đặt trong mối quan hệ với hiệu quả tổ chức thực hiện và sự hài lòng của Nhân dân, phản ánh cách tiếp cận lấy kết quả thực tiễn làm thước đo chất lượng lãnh đạo.
Từ Văn kiện đến tổ chức thực hiện: điểm nhấn về quản trị
Một điểm mới có ý nghĩa phương pháp luận là yêu cầu gắn chặt Văn kiện với chương trình hành động và cơ chế tổ chức thực hiện. Văn kiện không chỉ xác định mục tiêu, mà đặt ra yêu cầu thiết kế lộ trình, nguồn lực và cơ chế thực thi. Điều này thể hiện tư duy quản trị dựa trên kết quả, trong đó chủ trương và hành động được thiết kế đồng thời với các công cụ như chương trình hành động, đề án, dự án và cơ chế giám sát, đánh giá chính sách. Đây là bước tiến trong tư duy tổ chức thực hiện, nhằm giảm độ trễ chính sách và nâng cao tính khả thi của các quyết sách Đại hội.
Hàm ý đối với nghiên cứu và đào tạo pháp luật
Việc hệ thống hóa các điểm mới của Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV theo trục thể chế – pháp luật – phát triển mở ra một khung phân tích quan trọng cho nghiên cứu và đào tạo pháp luật. Pháp luật được tiếp cận không chỉ như một hệ thống quy phạm, mà như một cấu phần của thiết kế thể chế và quản trị phát triển.
Các chủ đề như thiết kế thể chế, kiểm soát quyền lực, đánh giá tác động chính sách, tổ chức thực hiện pháp luật và quản trị công trở thành những hướng nghiên cứu trọng tâm trong khoa học pháp lý. Đây là nền tảng để đào tạo đội ngũ nhân lực pháp luật có năng lực phân tích chính sách, tư duy hệ thống và khả năng tham gia vào quá trình hoạch định và thực thi chính sách công.
Trong môi trường học thuật của các cơ sở đào tạo luật, việc tiếp cận Văn kiện theo “bản đồ điểm mới” cho phép xây dựng các chương trình giảng dạy và nghiên cứu liên ngành giữa luật học, khoa học chính trị và quản trị công. Cách tiếp cận này giúp người học hình thành tư duy pháp lý gắn với quản trị và phát triển, phù hợp với yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền hiện đại.
Bản đồ điểm mới như khung tư duy cho giai đoạn phát triển mới
Nhìn tổng thể, các điểm mới của Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV không chỉ là sự bổ sung nội dung, mà là sự tái cấu trúc tư duy lãnh đạo và quản trị quốc gia. Thể chế được xác lập là chìa khóa mở đường, pháp luật là nền tảng vận hành, phát triển là mục tiêu và động lực. Ba trục này tạo thành một bản đồ tư duy chiến lược, định hướng cho toàn bộ hệ thống chính trị trong nhiệm kỳ mới và tầm nhìn dài hạn.
Trong tiến trình triển khai Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, bản đồ các điểm mới có thể được xem là kim chỉ nam cho hành động. Khi thể chế được thiết kế phù hợp, pháp luật được hoàn thiện đồng bộ và phát triển được tổ chức thực hiện hiệu quả, các mục tiêu chiến lược của đất nước có điều kiện được hiện thực hóa một cách bền vững. Chính trong sự gắn kết này, tư duy lãnh đạo và quản trị của Đảng và Nhà nước được nâng lên một tầm cao mới, đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước trong giai đoạn lịch sử tiếp theo.
Thực hiện: Phòng Truyền thông và QHDN
-----
TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH (ULAW)
Hotline: (028) 39400.989 – 1900.5555.14 – Zalo: 0879.555.514
Website: https://hcmulaw.edu.vn/
Chuyên trang 50 năm: https://50years.hcmulaw.edu.vn/
Fanpage: https://www.facebook.com/hcmulaw/
Youtbe: https://www.youtube.com/@ulawhcm
TikTok: https://www.tiktok.com/@ulawtv
#50NamTruyenThong #30NamMangTenTruong #VungBuocVuonTam #ULAW50 #KỷNiệm50Năm #TrườngĐạiHọcLuậtTPHCM #ULAW #VữngTruyềnThốngSángTươngLai #ULAW #ĐạiHọcLuậtThànhphốHồChíMinh