Ngày 16/10/2026, Trường Đại học Luật TP. Hồ Chí Minh tổ chức Hội thảo khoa học cấp quốc gia “40 năm đổi mới ở Việt Nam (1986–2026): Lý luận, thực tiễn và định hướng phát triển”. Quy tụ 66 tham luận từ hơn 50 cơ quan, đơn vị, sự kiện tập trung tổng kết thành tựu bốn thập niên Đổi mới, nhận diện điểm nghẽn thể chế và đề xuất luận cứ phát triển đất nước.
Toàn cảnh hội thảo
Bốn mươi năm kể từ Đại hội VI của Đảng (tháng 12/1986), công cuộc Đổi mới đã tạo nên những chuyển biến sâu sắc về tư duy kinh tế, mô hình phát triển, đời sống nhân dân và vị thế quốc gia. Trong năm đầu triển khai Nghị quyết Đại hội XIV, việc tổng kết còn mang ý nghĩa định hướng: tiếp tục hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu lực quản trị và giải phóng các nguồn lực phát triển bền vững.
Các đại biểu tham dự hội thảo
Phát biểu đề dẫn, PGS.TS. Vũ Văn Nhiêm – Phó Bí thư Đảng ủy, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Luật TP. Hồ Chí Minh nhấn mạnh yêu cầu đánh giá công cuộc Đổi mới trên tinh thần khoa học, khách quan, xuất phát từ thực tiễn. Theo ông, bốn thập niên là khoảng thời gian đủ để kiểm nghiệm một đường lối, nhận diện những giá trị đã được khẳng định cũng như các vấn đề còn bỏ ngỏ. Ông định hướng thảo luận vào năm nội dung: giá trị lý luận của Đổi mới; thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; Nhà nước pháp quyền và quản trị quốc gia; con người và công bằng xã hội; những thách thức từ chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và hội nhập. Các ý kiến, theo đó, cần đi xa hơn việc mô tả thành tựu để hình thành lập luận, phản biện và kiến nghị cụ thể.
PGS.TS. Vũ Văn Nhiêm – Phó Bí thư Đảng ủy, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Luật TP. Hồ Chí Minh phát biểu tại hội thảo
Hội thảo gồm hai phiên chuyên đề. Phiên thứ nhất, “Đổi mới tư duy lý luận của Đảng và hoàn thiện thể chế phát triển qua 40 năm Đổi mới”, do Ban Chủ tọa gồm PGS.TS. Vũ Văn Nhiêm – Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Luật TP. Hồ Chí Minh; TS. Nguyễn Quốc Vinh – Trưởng khoa Khoa học cơ bản của Trường; và TS. Trần Văn Lực – Trưởng khoa Giáo dục Chính trị, Trường Đại học Sư phạm, Đại học Huế điều hành. Các tham luận làm rõ những tiền đề lịch sử của Đổi mới cùng bước phát triển trong tư duy kinh tế, pháp luật và quản trị.
Với tham luận “Các bước đột phá trong quá trình hình thành đường lối đổi mới kinh tế của Đảng Cộng sản Việt Nam (1979–1986)”, TS. Lê Hồ Sơn – Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm, Đại học Huế và TS. Trần Văn Lực – Trưởng khoa Giáo dục Chính trị của Trường phân tích quá trình tháo gỡ rào cản sản xuất, cải tiến lưu thông, phân phối, đổi mới hạch toán và từng bước thừa nhận sản xuất hàng hóa cùng các quy luật khách quan. Những chuyển động giai đoạn 1979–1986, theo nhóm tác giả, đã tạo tiền đề cho đường lối Đổi mới tại Đại hội VI.
TS. Trần Văn Lực – Trưởng khoa Giáo dục Chính trị Trường Đại học Sư phạm, Đại học Huế trình bày tham luận tại hội thảo
Ở bình diện tư duy phát triển, TS. Dương Thành Thông – Phó Trưởng khoa Lịch sử và Quan hệ quốc tế, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh trình bày tham luận “Từ tăng trưởng đến phát triển bền vững: Sự chuyển biến tư duy phát triển ở Việt Nam trong 40 năm Đổi mới (1986–2026)”. Nghiên cứu chỉ ra sự chuyển dịch từ ưu tiên tăng trưởng, giảm nghèo, mở rộng hội nhập sang xác lập phát triển bền vững như một khuôn khổ quản trị quốc gia, đặt hiệu quả kinh tế trong tương quan với tăng trưởng xanh, tính bao trùm, năng lực chống chịu và trách nhiệm liên thế hệ.
TS. Dương Thành Thông – Phó Trưởng khoa Lịch sử và Quan hệ quốc tế, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh trình bày tham luận tại hội thảo
Trong lĩnh vực thể chế kinh tế, các nghiên cứu hướng tới hoàn thiện môi trường kinh doanh, thúc đẩy kinh tế tư nhân và đổi mới sáng tạo, đồng thời bảo đảm hiệu quả sử dụng tài nguyên. Nổi bật là tham luận “Chính sách pháp luật đất đai Việt Nam trong thời kỳ đổi mới: Thành tựu, hạn chế và định hướng hoàn thiện” của PGS.TS. Lưu Quốc Thái – giảng viên cao cấp Bộ môn Luật Đất đai – Môi trường, Khoa Luật Thương mại, Trường Đại học Luật TP. Hồ Chí Minh. Tác giả phân tích sự thay đổi trong chính sách, pháp luật đất đai khi nền kinh tế vận hành theo cơ chế thị trường, ghi nhận đóng góp của nguồn lực đất đai đối với phát triển, đồng thời chỉ ra những bất cập cần tiếp tục tháo gỡ để bảo đảm sử dụng hiệu quả, bền vững.
PGS.TS. Lưu Quốc Thái – giảng viên cao cấp Bộ môn Luật Đất đai – Môi trường, Khoa Luật Thương mại, Trường Đại học Luật TP. Hồ Chí Minh trình bày tham luận tại hội thảo
Ở lĩnh vực pháp quyền, TS.GVC. Lê Bí Bo – giảng viên Khoa Luật Dân sự, Trường Đại học Luật TP. Hồ Chí Minh trình bày tham luận “Kiểm soát quyền lực nhà nước thông qua phòng, chống tham nhũng, tiêu cực và cải cách hành chính ở Việt Nam sau bốn mươi năm đổi mới”. Nghiên cứu nhấn mạnh phòng, chống tham nhũng không chỉ là phát hiện, xử lý vi phạm mà còn phải kiểm soát quyền lực từ sớm thông qua công khai, minh bạch, trách nhiệm giải trình, kiểm soát xung đột lợi ích và trách nhiệm người đứng đầu. Cải cách hành chính, theo đó, góp phần thu hẹp cơ chế xin – cho, xây dựng nền công vụ liêm chính, chuyên nghiệp, phục vụ Nhân dân.
TS.GVC. Lê Bí Bo – giảng viên Khoa Luật Dân sự, Trường Đại học Luật TP. Hồ Chí Minh trình bày tham luận tại hội thảo
Tiếp nối chương trình, phiên thứ hai với chủ đề “Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, quản trị quốc gia và phát triển văn hóa, con người trong kỷ nguyên phát triển mới” do PGS.TS. Vũ Văn Nhiêm – Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Luật TP. Hồ Chí Minh; TS. Nguyễn Thanh Hải – Phó Trưởng khoa Khoa học cơ bản của Trường; và PGS.TS. Vũ Hồng Vận – Trung tâm Lý luận chính trị, Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh chủ tọa. Các vấn đề pháp quyền, chuyển đổi mô hình quản trị và phát huy nguồn lực văn hóa, con người được đặt trong mối liên hệ với yêu cầu phát triển mới.
Về quản trị trong môi trường số, TS. Phạm Thị Thanh Huyền, ThS. NCS. Trương Trần Hoàng Phúc và ThS. NCS. Vũ Văn Thành – Khoa Khoa học xã hội và Nhân văn, Trường Đại học Tôn Đức Thắng giới thiệu tham luận “Bốn mươi năm Đổi mới và sự hình thành ‘năng lực thể chế số’ ở Việt Nam: Từ cải cách hành chính đến quản trị quốc gia dựa trên dữ liệu”. Nhóm tác giả nhận định chuyển đổi số không chỉ là ứng dụng công nghệ mà còn đòi hỏi tái cấu trúc năng lực nhà nước qua năm thành tố: pháp lý, dữ liệu, tổ chức, con người và kiểm soát quyền lực. Nghiên cứu nhấn mạnh liên thông dữ liệu, bảo vệ dữ liệu và kiểm soát rủi ro thuật toán nhằm hướng đến quản trị minh bạch, bao trùm.
ThS. NCS. Trương Trần Hoàng Phúc - Khoa Khoa học xã hội và Nhân văn, Trường Đại học Tôn Đức Thắng trình bày tham luận tại hội thảo
Khép lại các báo cáo tại phiên thứ hai, PGS.TS. Vũ Hồng Vận – Trung tâm Lý luận chính trị, Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh và TS. Nguyễn Trọng Long – Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường TP. Hồ Chí Minh trình bày tham luận “Phát triển văn hóa và con người Việt Nam qua 40 năm Đổi mới: Lý luận, thực tiễn và định hướng chính sách”. Nghiên cứu làm rõ chuyển biến từ phát triển văn hóa như một lĩnh vực sang phát huy văn hóa, con người như nguồn lực nội sinh. Bên cạnh thành tựu mở rộng không gian sáng tạo, các tác giả nêu vấn đề về chênh lệch tiếp cận văn hóa, biến đổi hệ giá trị và quản trị văn hóa trong môi trường số, từ đó gợi mở định hướng chính sách tương ứng.
PGS.TS. Vũ Hồng Vận – Trung tâm Lý luận chính trị, Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh trình bày tham luận tại hội thảo
Các phiên thảo luận tập trung làm sâu sắc giá trị lý luận, thực tiễn của 40 năm Đổi mới, đồng thời gợi mở yêu cầu hoàn thiện thể chế, kiểm soát quyền lực, tăng cường năng lực quản trị và phát huy nguồn lực văn hóa, con người. Trọng tâm xuyên suốt là thu hẹp khoảng cách giữa chủ trương với tổ chức thực hiện, lấy hiệu quả chính sách và lợi ích thiết thực của người dân, doanh nghiệp làm thước đo cải cách.
Đại biểu phát biểu đóng góp ý kiến tại hội thảo
Hội thảo góp phần bổ sung những luận cứ khoa học cho quá trình hoàn thiện thể chế và phát triển đất nước. Qua diễn đàn này, Trường Đại học Luật TP. Hồ Chí Minh tiếp tục khẳng định rõ vai trò của cơ sở đào tạo, nghiên cứu pháp luật trọng điểm, kết nối tri thức liên ngành với thực tiễn hoạch định chính sách. Bốn thập niên Đổi mới là nền tảng để Việt Nam tiếp tục đổi mới tư duy, nâng cao năng lực thực thi và hiện thực hóa khát vọng phát triển nhanh, bền vững, thịnh vượng.
Các đại biểu cùng chụp ảnh lưu niệm tại hội thảo
Thực hiện: Phòng Truyền thông và Quan hệ Doanh nghiệp