Thành phố Hồ Chí Minh vốn là trung tâm kinh tế, văn hóa, thương mại lớn nhất cả nước và là đô thị tiên phong triển khai chính sách mới về chính quyền đô thị. Sau sắp xếp đơn vị hành chính lành thổ, Thành phố Hồ Chí Minh mở rộng không gian phát triển, trở thành vùng đô thị lớn với sự pha trộn các loại hình lãnh thổ, có trung tâm là Thành phố Hồ Chí Minh đang đô thị hóa mạnh mẽ và gánh trách nhiệm lan toả đô thị hóa ra các vùng đô thị vùng ven thành phố. Theo đó, một Thành phố Hồ Chí Minh mới với nhu cầu phát triển mới, nhiệm vụ chính trị, kinh tế - xã hội mới, đặt ra vấn đề phải có thể chế tổ chức, vận hành chính quyền Thành phố Hồ Chí Minh phù hợp. Từ đó, đặt ra vấn đề đánh giá lại pháp luật hiện hành về tổ chức chính quyền Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay và một giải pháp pháp lý cấp bách trong tình hình mới.
Trước khi công cuộc sáp nhập và tinh gọn bộ máy diễn ra, Thành phố Hồ Chí Minh với tình hình phát triển kinh tế - xã hội vượt trội, đa dạng, nhanh chóng và mạnh mẽ đã đặt ra yêu cầu phải có thể chế tổ chức và vận hành phù hợp, khác biệt với thể chế chính quyền địa phương chung, đồng nhất. Mặc dù Quốc Hội đã ban hành thể chế đặc thù nhằm bổ sung và tăng cường cho Thành phố Hồ Chí Minh nhưng các cơ chế đặc thù đó chưa phải là thể chế chính thức, toàn diện và bền vững. Cùng với đó, hiện nay, mô hình tổ chức chính quyền đô thị hai cấp và đẩy mạnh phân cấp, phân quyền đang được triển khai, để đồng bộ với bối cảnh mới, vấn đề hoàn thiện thể chế tổ chức chính quyền đô thị Thành phố Hồ Chí Minh tiếp tục được đặt ra như một yêu cầu thiết. Theo đó, một Luật riêng về đô thị đặc biệt cho Thành phố Hồ Chí Minh có thể xem là giải pháp pháp lý ưu việt vì tính phù hợp, và đặc biệt việc ban hành Luật này hoàn toàn chính đáng trong điều kiện hành trình đổi mới đã chín muồi, hướng đến hoàn thiện pháp luật chính quyền đô thị Thành phố Hồ Chí Minh.
Ban hành Luật Đô thị đặc biệt cho Thành phố Hồ Chí Minh không chỉ là câu chuyện riêng của chính quyền Thành phố Hồ Chí Minh, mà là câu chuyện chung về pháp luật chính quyền đô thị, đây là bước cải cách mạnh mẽ có vai trò lan tỏa và tác động sâu sắc đến xu hướng và hành trình đổi mới toàn diện pháp luật tổ chức chính quyền địa phương ở nước ta theo hướng tăng cường phân quyền, phân cấp, tương thích với định hướng xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN hiện nay.
Về chủ trương, năm 2024, trên tinh thần lắng nghe, thấu hiểu, Văn phòng trung ương Đảng đã ban hành Thông báo số 99/TB-VPTW có thể hiện chủ trương về Luật Đô thị đặc biệt cho Thành phố Hồ Chí Minh. Tiếp đó, tháng 3/2026, trong cuộc họp của Bộ Chính trị, với đề xuất của chính quyền Thành phố Hồ Chí Minh, Bộ Chính trị đã đồng ý thực hiện chủ trương ban hành Luật Đô thị đặc biệt cho Thành phố Hồ Chí Minh.
Như vậy, xét từ lý luận đến thực tiễn và chủ trương chung, việc ban hành Luật Đô thị đặc biệt cho Thành phố Hồ Chí Minh là hoàn toàn có cơ sở, thiết thực và cấp bách.
Với vị trí, chức năng là cơ sở đào tạo Luật trọng điểm phía Nam, tọa lạc và gắn bó với Thành phố Hồ Chí Minh 50 năm qua, để thực hiện trách nhiệm xã hội, cũng như đồng hành, lan tỏa với chủ trương ban hành Luật Đô thị đặc biệt cho Thành phố Hồ Chí Minh, Trường Đại học Luật Thành phố Hồ Chí Minh và Thường trực Hội đồng nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh trân trọng tổ chức Hội thảo khoa học cấp quốc gia với chủ đề: “Luật đô thị đặc biệt – đột phá thể chế cho Thành phố Hồ Chí Minh”.
§ Mục tiêu của Hội thảo
Hội thảo được tổ chức nhằm đạt được mục tiêu chính là khẳng định tính cấp thiết của việc ban hành Luật Đô thị đặc biệt Thành phố Hồ Chí Minh và đề xuất khung dự thảo cơ bản về Luật Đô thị đặc biệt Thành phố Hồ Chí Minh. Theo đó, các mục tiêu cụ thể được đặt ra như sau:
Thứ nhất, đánh giá và chỉ ra được nhu cầu và tính cấp thiết của việc ban hành Luật Đô thị đặc biệt cho Thành phố Hồ Chí Minh
Thứ hai, luận giải những cơ sở khoa học cho việc ban hành Luật Đô thị đặc biệt Thành phố Hồ Chí Minh
Thứ ba, chỉ ra những cơ hội và thách thức trong ban hành Luật Đô thị đặc biệt Thành phố Hồ Chí Minh
Thứ tư, đề xuất những nội dung cơ bản, khung pháp lý cơ bản của Luật Đô thị đặc biệt Thành phố Hồ Chí Minh
§ Thành phần tham dự Hội thảo, bao gồm:
- Đại diện lãnh đạo Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, Ủy Ban Công tác đại biểu của Quốc hội;
- Đại diện bộ ngành Trung ương
- Thường trực Thành ủy; Ban chỉ đạo xây dựng Luật Đô thị đặc biệt;
- Đoàn Đại biểu Quốc hội và các vị đại biểu Quốc hội ứng cử trên địa bàn Thành phố;
- Thường trực HĐND Thành phố;
- Đại diện lãnh đạo: UBND Thành phố; Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Thành phố;
- Đại diện lãnh đạo: Ban Tổ chức Thành ủy, Văn phòng Thành ủy, Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy;
- Lãnh đạo các Ban HĐND Thành phố, lãnh đạo Văn phòng Đoàn ĐBQH và HĐND Thành phố;
- Đại diện lãnh đạo các cơ quan chuyên môn giúp việc UBND Thành phố: Sở Nội vụ, Sở Xây dựng, Sở Tài chính, Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Khoa học và Công nghệ, Sở Tư pháp, Sở Quy hoạch - Kiến trúc, Công an Thành phố, Bộ Tư lệnh Thành phố, Văn phòng UBND Thành phố;
- Đại diện lãnh đạo: Trung tâm chuyển đổi số Thành phố, Viện Nghiên cứu phát triển Thành phố;
- Đại diện lãnh đạo Hiệp hội Doanh nghiệp Thành phố; Hội Doanh nhân trẻ Thành phố;
- Các cơ quan báo chí: Đài Phát thanh và Truyền hình Thành phố, Báo Sài Gòn Giải phóng, Báo Pháp luật Thành phố Hồ Chí Minh, báo Đại biểu nhân dân, Báo Dân trí, Báo Thanh niên, Báo Tuổi trẻ và một số cơ quan báo chí khác.
- Đại diện một số HĐND, UBND phường, xã;
- Các vị đại biểu HĐND Thành phố quan tâm đến nội dung Hội thảo;
- Các chuyên gia, Nhà khoa học đến từ các cơ sở đào tạo Luật.
- Nghiên cứu sinh, học viên cao học, sinh viên có quan tâm.
§ Thời gian và địa điểm tổ chức
- Thời gian: 01 buổi sáng, ngày 08/05/2026.
- Địa điểm trực tiếp: Trụ sở Hội đồng nhân dân Thành phố, số 86 Lê Thánh Tôn, phường Sài Gòn, TP.Hồ Chí Minh.
§ Mọi thông tin chi tiết về Hội thảo vui lòng liên hệ qua email:
hoithao-khoahanhchinh@hcmulaw.edu.vn